Kinh tế Mỹ, châu Âu và Nhật Bản suy thoái: Thách thức đa chiều lên kinh tế VN

23 11 2008

22-11-2008 23:41:29 GMT +7

Suy
thoái kinh tế của 3 trung tâm kinh tế lớn nhất thế giới, gồm: Mỹ, 15
nước sử dụng đồng tiền chung euro và Nhật Bản đang tác động đa chiều
lên kinh tế VN. Đặc biệt là thách thức “kép” về xuất khẩu và đầu tư vốn
là hai động lực chính của tăng trưởng kinh tế VN nhiều năm qua

Lần lượt nền kinh tế 15 nước châu Âu sử dụng đồng tiền chung
euro và Nhật Bản đã chính thức rơi vào suy thoái kinh tế sau khi quý II
và III tăng trưởng âm liên tiếp. Trong báo cáo cập nhật mới nhất về
kinh tế thế giới năm 2009, Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cho rằng suy thoái
kinh tế nặng nề nhất trong năm 2009 là Mỹ với âm 0,7%, tiếp đó khu vực
kinh tế đồng euro âm 0,5% và Nhật Bản âm 0,2%.

“Lắc lư” vì sóng lớn

Không nằm trong tâm xoáy của cuộc khủng hoảng tài chính dẫn tới
suy thoái kinh tế nhưng nền kinh tế VN đã bắt đầu “lắc lư” bởi những
cơn sóng lớn xuất phát từ ba trung tâm kinh tế Mỹ, châu Âu và Nhật Bản.
Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban Đối ngoại của Quốc hội (QH) Ngô Quang Xuân,
do đã hội nhập khá sâu và rộng nên VN không thể nằm ngoài phạm vi vùng
ảnh hưởng rất tiêu cực của cuộc khủng hoảng tài chính ngân hàng hiện
nay. Với kinh nghiệm nhiều năm làm đại sứ, Trưởng phái đoàn đại diện VN
tại Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), ông Ngô Quang Xuân, cảnh báo VN
cần phải chuẩn bị cho khả năng đối mặt với năm 2009 khó khăn hơn nhiều
năm 2008, bởi cuộc khủng hoảng xuất phát từ “đầu tàu” kinh tế Mỹ khác
rất xa cuộc khủng hoảng tài chính-kinh tế châu Á 1997-1998.

Cùng đánh giá trên, TS Nguyễn Đức Kiên, Ủy viên Thường trực Ủy
ban Kinh tế của QH, cho rằng cuộc khủng hoảng tài chính thế giới sẽ tác
động rất mạnh tới nền kinh tế VN. TS Kiên phân tích với tổng giá trị
xuất nhập khẩu bằng 1,6 lần tổng GDP, mức cao hơn cả nền kinh tế Mỹ
khoảng 0,6 lần, nền kinh tế VN hiện quá phụ thuộc vào bên ngoài. Thế
nên, một biến động dù nhỏ từ bên ngoài cũng có thể tác động tới kinh tế
VN chứ chưa nói tới cuộc khủng hoảng tài chính rồi dẫn tới suy thoái
kinh tế ở 3 trung tâm kinh tế lớn nhất đang làm kinh tế toàn cầu lao
đao.

Thách thức “kép” xuất khẩu-đầu tư

Thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách tiền tệ quốc gia, Chủ tịch
Hiệp hội Doanh nghiệp (DN) vừa và nhỏ, TS Cao Sĩ Kiêm cũng cho rằng khi
3 trụ cột lớn nhất của nền kinh tế thế giới suy thoái sẽ ảnh hưởng rất
lớn tới nền kinh tế VN vì nền kinh tế của chúng còn yếu và phụ thuộc
nhiều vào bên ngoài. “Đặc biệt tác động lớn nhất tới hai lĩnh vực là
xuất khẩu và đầu tư, cả đầu tư gián tiếp và trực tiếp (FDI) vào VN sẽ
cùng giảm. Trong khi đó, xuất khẩu bị thu hẹp cả về số lượng và giá cả.
Những tác động lại ảnh hưởng lớn nhất tới các DN vừa và nhỏ” – TS Kiêm
nhận định.

Theo chuyên gia kinh tế cao cấp Phạm Chi Lan, suy giảm của 3
trung tâm kinh tế lớn nhất thế giới đã bắt đầu tác động tới kinh tế VN,
thể hiện qua kim ngạch xuất khẩu liên tiếp đi xuống trong những tháng
gần đây. Theo bà Phạm Chi Lan, VN cũng không thể vui mừng với con số
đầu tư cam kết kỷ lục trên 60 tỉ USD năm nay, bởi suy thoái làm số vốn
triển khai thực tế sẽ ít hơn nhiều. “Con số vốn đầu tư cam kết vào VN
năm qua đúng là rất nhiều nhưng các nhà đầu tư phải vay phần lớn vốn
của các tổ chức tài chính. Khi các tổ chức tài chính lớn gặp khó khăn
như hiện nay thì rất khó bảo đảm cung cấp vốn cho các cam kết đầu tư để
triển khai dự án ở VN. Các nhà đầu tư cũng tính lại xem thị trường có
nhu cầu hay không mới triển khai dự án đầu tư để bán hàng hóa sản xuất
ra. Thị trường khó khăn sẽ buộc họ phải rà soát, xem xét lại tất cả các
dự án đầu tư” – bà Lan lý giải.

TS Cao Sĩ Kiêm nhìn nhận các DN vừa và nhỏ sẽ gặp khó khăn hơn
cả vì các DN này phần lớn làm hàng xuất khẩu trong khi lại phụ thuộc
vào vật tư, nguyên liệu sản xuất bên ngoài. “Vì thế suy thoái ở các thị
trường xuất khẩu chính sẽ làm đình trệ sản xuất, sản xuất đình trệ thì
công nhân không có việc làm, không thu nhập và dẫn tới đời sống khó
khăn”.

Kiếm tìm thị trường mới

Chuyên gia kinh tế cao cấp Phạm Chi Lan cho rằng suy thoái sẽ
khiến xuất khẩu của VN sang các thị trường Mỹ, khu vực đồng tiền chung
euro và Nhật Bản gặp khó khăn vì nhu cầu tiêu dùng và sức mua ở những
nơi này cùng giảm xuống. “Các nhà nhập khẩu hàng hoá VN cũng gặp khó
khăn hơn trong tiếp cận tín dụng, thu hẹp doanh số… nên họ phải tính
toán lại, nhập về ít hơn và mở rộng tìm kiếm các nguồn hàng khác cạnh
tranh hơn VN” – bà Lan phân tích thêm.

Phát biểu tại hội nghị triển khai
nhiệm vụ năm 2009 do Bộ Kế hoạch – Đầu tư tổ chức ngày 21-11, Thủ tướng
Nguyễn Tấn Dũng đánh giá năm 2009 là một năm có nhiều thách thức đối
với VN. Ảnh: TTXVN

Chính vì thế có những ý kiến cho rằng đẩy mạnh xuất khẩu có ý nghĩa
quan trọng để ngăn chặn suy giảm kinh tế, duy trì tăng trưởng hợp lý và
ổn định vĩ mô. Muốn thế cần tập trung tăng năng lực sản xuất, nâng cao
chất lượng và giảm giá thành để tăng xuất khẩu các mặt hàng có khả năng
cạnh tranh, có thị trường. Đặc biệt phát triển xuất khẩu các mặt hàng
mới đi đôi với mở rộng thị trường và đẩy mạnh xuất khẩu vào các thị
trường thuộc khu vực mậu dịch tự do như ASEAN, ASEAN-Trung Quốc,
ASEAN-Hàn Quốc… và các thị trường ít bị ảnh hưởng của khủng hoảng.

Tuy nhiên, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan lại cho rằng không dễ
phát triển xuất khẩu sang các thị trường mới. Theo bà, kinh nghiệm thế
giới cho thấy duy trì thị trường cũ đỡ tốn kém hơn nhiều so với mở thị
trường mới. “Hơn thế, có thể thấy rằng những thị trường mà chúng ta tập
trung xuất khẩu lâu nay là những thị trường có khả năng tiêu thụ rất
lớn sản phẩm của VN. Kinh tế giữa nước ta với các thị trường này cũng
có tính bổ sung cho nhau, tức là hàng của ta xuất sang không đụng nhiều
tới sản xuất của họ. Trong khi đó, nếu xuất sang các thị trường mới nổi
thì hàng hóa của VN có thể cạnh tranh trực diện với hàng hóa trong nước
của họ và hoàn toàn có thể hiểu được nếu họ áp dụng các biện pháp nhằm
bảo hộ hàng hóa trong nước hơn là cởi mở để chúng ta bán hàng trên thị
trường của họ” – bà Lan nói.

Tái cấu trúc để phát triển

Cùng nhận định kinh tế VN phải chuẩn bị đối phó với khả năng suy
giảm kinh tế do gặp khó về xuất khẩu, đầu tư, du lịch… nhưng không
chuyên gia kinh tế nào cho rằng VN nên từ bỏ mục tiêu kiềm chế lạm phát
để chuyển sang kích cầu vào lúc này. “Hiện chưa ai đặt vấn đề triệt để
chống giảm phát mà phải tăng cường công tác chống lạm phát, vì có rút
lạm phát năm tới xuống 15% thì đó vẫn là một mức rất cao. Trong khi đó
các tác nhân gây lạm phát vẫn còn rất mạnh và có thể gây sức ép rất
nhanh như bội chi ngân sách, lãng phí chi tiêu, nhập siêu cao, nợ xấu
ngân hàng… Vì thế ưu tiên lúc này vẫn phải là chống lạm phát” – TS
Cao Sĩ Kiêm nhìn nhận.

“Chưa có giảm phát ở nước ta”. chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan
khẳng định, song theo bà, Chính phủ cũng nên nới dần về hạn mức tín
dụng, lãi suất ngân hàng để gỡ khó cho DN. “Chính phủ nới lỏng chính
sách tiền tệ là cần thiết để hỗ trợ DN nhỏ và vừa, khu vực xuất khẩu.
Đối với DN nhỏ và vừa là giữ việc làm và thu nhập cho người lao động.
Xuất khẩu là vô cùng quan trọng vì giữ đầu ra quan trọng cho sản xuất”
– bà Lan nói.

Ông Cao Sĩ Kiêm cho rằng kiểm soát được lạm phát giảm sẽ kéo lãi
suất xuống, mà lãi suất xuống sẽ tạo điều kiện giảm bớt chi phí, hạ giá
thành, từ đó DN sẽ ổn định sản xuất và làm ăn có lãi. “DN sống được tức
là có việc làm, có thu nhập cho người lao động. Do vậy, cách tốt nhất
của các DN là đóng góp thiết thực vào chống lạm phát để giúp giảm nhanh
lãi suất ngân hàng” – thành viên Hội đồng Tư vấn Chính sách tiền tệ
quốc gia kiến nghị.

Bà Phạm Chi Lan cũng cho rằng Chính phủ cần chú trọng tới các
giải pháp khác ngoài giải pháp tiền tệ như chi tiêu ngân sách, đầu tư
từ ngân sách… đồng thời quan tâm hỗ trợ các DN vừa và nhỏ phát triển.
“Lúc này cần áp dụng các biện pháp thiết thực, có trọng tâm… Đối với
các khu vực không hiệu quả như bất động sản hay đầu tư của các DN Nhà
nước phải cương quyết hạn chế” – bà Lan bày tỏ. Bà Lan cũng cho rằng
cần phải quan tâm hơn nữa tới khu vực ngoài quốc doanh vì đây là nơi
tạo nhiều việc làm, có hiệu quả cao hơn khu vực Nhà nước nhưng lại
không tốn tiền của xã hội, nguồn lực của đất nước.

“Chính trong lúc khó khăn này là lúc để chúng ta xem lại tất cả
các vấn đề để tái cấu trúc nhằm phát triển tốt hơn, hiệu quả hơn” – bà
Lan nhìn nhận.


Hành động

Information

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s




%d bloggers like this: