Khủng
hoảng kinh tế ở một loạt cường quốc Châu Âu, Mỹ khiến xuất khẩu của
Việt Nam chậm lại. Thông tin từ nhiều doanh nghiệp trong ngành dệt may,
chế biến gỗ và kinh doanh XNK cho thấy hợp đồng đặt hàng từ Châu Âu, Mỹ
đã giảm khá nhiều khiến nhiều doanh nghiệp không hoạt động hết công
suất và có nguy cơ không sử dụng hết lượng lao động hiện có của mình.

Ông
Hoàng Vệ Dũng – Giám đốc Cty May Đức Giang (Hà Nội) cho biết, nếu trước
đây nhiều doanh nghiệp ngành may căng thẳng và luôn thiếu lao động thì
hiện tình  hình đang ngược lại. 

Bảo toàn nhân lực đợi thời cơ?

Tình
trạng trên là khó tránh khỏi bởi ngành Dệt – May Việt Nam hiện chủ yếu
phục vụ xuất khẩu. Đơn cử với Cty May Đức Giang, với công suất 700
nghìn áo sơmi mỗi tháng và cả 6.000 công nhân làm việc nếu nhìn vào thị
trường nội địa thì không thể tồn tại được.

Tương
tự ngành Dệt May, một số doanh nghiệp chế biến gỗ ở phía Nam đang tập
trung vào các thị trường lớn như Mỹ cũng gặp không ít khó khăn. Một tập
đoàn chế biến gỗ thuộc top 10 doanh nghiệp chế biến gỗ lớn nhất Việt
Nam trong một cuộc trao đổi gần đây cũng cho biết: Nếu những năm trước
đây, Tập đoàn này thường xuyên ký được nhiều hợp đồng sản xuất đồ gỗ
xuất khẩu sang Châu Âu để chia sẻ với các doanh nghiệp khác cùng thực
hiện thì hiện nay, các nhà máy của chính họ cũng chỉ vận hành hết
60-70% công suất. Tập đoàn nói trên hiện có gần 1 vạn công nhân và năm
2007 xuất khẩu đạt doanh thu gần 1.000 tỷ đồng và là doanh nghiệp có
tiềm lực kinh tế mạnh và vững. Trả lời câu hỏi của chúng tôi về việc sẽ
sử dụng lực lượng lao động dôi dư như thế nào, vị chủ tịch tập đoàn cho
biết, sẽ tiếp tục đào tạo và duy trì để đợi thời cơ có thể sáng hơn vào
năm tiếp theo. Đối với một doanh nghiệp có tiềm lực kinh tế mạnh thì
việc duy trì lao động như trên là có thể. Tuy nhiên đối với các doanh
nghiệp yếu, nhất là những ngành người đông nhưng chủ yếu là gia công và
hiệu quả kinh tế không cao như Da Giày hay Dệt May thì bài toán bảo
toàn nhân lực đợi thời cơ không dễ thực hiện – một chuyên gia kinh tế
nhận định.

Đối phó cách nào?

Đối
với các doanh nghiệp yếu, nhất là những ngành người đông nhưng chủ yếu
là gia công và hiệu quả kinh tế không cao như Da giày hay Dệt may thì
bài toán bảo toàn nhân lực đợi thời cơ sẽ không dễ thực hiện

Khi
thị trường xuất khẩu chậm lại tới độ ì ạch thì nhiều ý kiến cho rằng
nên tập trung khai thác thị trường nội địa. Vậy có thể khai thác thị
trường nội địa không và như thế nào. Thắc mắc nêu trên đã gặp được sự
cảm thông ít lạc quan của nhiều doanh nghiệp. Cũng theo ông Hoàng Vệ
Dũng, ở Mỹ, người tiêu dùng thường vào siêu thị và mua cả tá áo sơ mi
rồi dùng dần trong vài tháng. Mỗi năm, mỗi người có thể mua như vậy vài
lần, còn ở nội địa Việt Nam thì hoàn toàn không có thói quen tiêu dùng
đó. Chính vì vậy các doanh nghiệp Dệt May hay Da Giày nếu sản xuất để
bán tại nội địa thì chỉ sử dụng hết vài phần trăm công suất sản xuất
hiện nay.

Đối
với ngành Chế biến gỗ công nghiệp, thị trường nội địa không ưa các mẫu
mã sản xuất theo kiểu công nghiệp đại trà do đó nếu các doanh nghiệp
với những dây chuyền sản xuất hiện đại đang có ý định chuyển sang sản
xuất phục vụ nội địa sẽ không đảm bảo hiệu quả kinh tế và sẽ lỗ vốn.
Đối với hàng loạt ngành sản xuất khác thì thị trường nội địa lại bị chi
phối rất nhiều bởi nguyên liệu nhập khẩu, bởi hàng nhập khẩu tiểu ngạch
(đối với hàng tiêu dùng).

Để
trợ giúp các doanh nghiệp vượt qua giai đoạn khó khăn, Chính phủ đang
cân nhắc để có thể giảm thuế cho các DNNVV vào năm 2009. Bên cạnh đó
các chính sách điều tiết vĩ mô về tiền tệ cũng đang được gấp rút triển
khai và tìm kiếm nhiều giải pháp mới cho vấn đề tín dụng và lãi suất…
Các động thái trên có thể gỡ khó cho doanh nghiệp được phần nào và góp
phần giúp các doanh nghiệp duy trì lực lượng nhân công hiện có ngay cả
khi khối lượng việc làm có thể sẽ còn sụt giảm. Tin từ một số doanh
nghiệp  xuất khẩu lao động cho hay, tình hình xuất khẩu lao động cũng
chưa có dấu hiệu khả quan. Nguyên nhân là khi kinh tế thế giới khó
khăn, chính lao động của họ cũng tạm thời dư và do đó họ càng đòi hỏi
chất lượng lao động cao hơn, điều mà lao động Việt Nam xưa nay vẫn
thiếu.
 
Minh Giác