Khủng hoảng tài chính: 25.000 tỷ đô la đã bốc hơi

18 11 2008

Từ
Paris cho đến New York, Tokyo, Reykjavik hay Sao Paolo, các thị trường
chứng khoán đang tiếp tục trồi lên sụt xuống. Tính đến trung tuần tháng
10, khoảng 25.000 tỷ đô la Mỹ đã “bốc hơi”.

  • “Hiệu ứng Pigou”

Dù 25.000 tỷ đô la Mỹ là cực lớn
nhưng đối với nhiều người, sự trượt dốc của thị trường chứng khoán chỉ
là “ảo”, không tác động lên nền kinh tế thật. Thật ra, những thiệt hại
từ sự khủng hoảng thị trường chứng khoán là có thật và rõ ràng đã tác
động lên “nền kinh tế thật”. Tài sản của các hộ gia đình bị tiêu tán,
sức mua giảm sút. Tại Mỹ hay Anh, cứ hai hộ gia đình thì có gần một hộ
“chơi” cổ phiếu. Đối với những gia đình này, thị trường chứng khoán mất
điểm 40% kể từ tháng giêng cũng đã làm cho bất động sản của họ mất giá
tương đương.


Nhà đầu tư thất vọng khi các chỉ số đều tụt giảm

Tại Pháp, các cá nhân càng không
liên quan đến thị trường chứng khoán thì càng ít bị ảnh hưởng. Tuy
nhiên vẫn có tổng cộng 6,7 triệu người gửi tiền tiết kiệm (không trực
tiếp mua chứng khoán) chịu tác động trực tiếp. Đây là những người nắm
giữ các sản phẩm tiết kiệm, quỹ đầu tư có vốn thay đổi, các quỹ đầu tư
hỗ tương, bảo hiểm nhân thọ…

Bằng cách khuyến khích các doanh
nghiệp phát triển quỹ tiết kiệm lương để thúc đẩy nhân viên làm việc,
người ta cũng đã khiến người lao động phải hứng chịu những rủi ro của
thị trường. Trong vòng 10 năm, số người tham gia quỹ tiết kiệm tiền
lương đã tăng gấp ba lần. Hiện có 11 triệu người Pháp nắm giữ danh mục
đầu tư này, trong đó có một phần được các quỹ tiết kiệm lương đem đầu
tư vào chứng khoán.

Dù có bán đi cổ phiếu hay không,
những người gửi tiết kiệm này bây giờ vẫn nhận thấy số tiền của họ đã
vơi đi nhiều. Kết quả là họ phải chi tiêu ít hơn. “Trong kinh tế người
ta gọi đó là “hiệu ứng Pigou” hoặc là “nghịch lý thợ cắt tóc”, nhà kinh
tế Jacques Attali giải thích. Khi chỉ số Dow Jones tăng điểm, người dân
hay đến tiệm cắt tóc vì họ cảm thấy mình giàu có hơn. Khi thị trường
chứng khoán suy sụp, mọi chuyện sẽ đảo ngược. Người tiêu dùng cắt giảm
chi tiêu, việc này làm giảm doanh số của các doanh nghiệp, trong đó có
doanh số của các tiệm cắt tóc nổi tiếng.

Lương hưu cũng bị ảnh hưởng. Tại
các nước mà việc chi trả lương hưu chủ yếu là do tích lũy vốn, chẳng
hạn như Anh và Mỹ, tổn hại do cuộc khủng hoảng thị trường chứng khoán
là rất đáng kể. Số vốn các hộ gia đình góp vào các quỹ lương hưu thường
được đầu tư vào thị trường chứng khoán. Cách làm này thường có hiệu quả
hơn nhưng cũng chứa đựng nhiều rủi ro. Thật vậy, chỉ trong vòng vài
tháng, phần lớn những người này đã thấy số tiền tiết kiệm nhiều năm của
mình biến mất. Tài sản của quỹ hưu trí CalPERS (Califorina), chẳng hạn,
đã mất 29% giá trị trong vòng một năm, tương đương 75 tỷ đô la.

  • “Lợi ích của ngày mai” bị ảnh hưởng

Ở Mỹ, có 51 triệu gia đình bị
liên lụy. Những người định nghỉ hưu sớm phải chấp nhận làm việc lâu
hơn. Phần lớn trong số họ phải đảo lộn các kế hoạch chuẩn bị cho phần
đời còn lại của mình”, Dan North, nhà kinh tế của Công ty Bảo hiểm tín
dụng Euler Hermes tại Baltimore, cho biết.

Tại Pháp, các doanh nghiệp bị
lung lay, nạn thất nghiệp đang đe dọa nhiều người. Chỉ trong vòng chưa
đầy một năm, giá trị thị trường của hãng Renault đã giảm 80%.
Alcatel-Lucent, nhà chế tạo thiết bị truyền thông và hãng luyện gang
thép ArcelorMittal cũng mất 70%. Đây là những tập đoàn khổng lồ niêm
yết trên thị trường chứng khoán Paris. Họ trở thành món mồi ngon cho
người nước ngoài đang muốn mua lại. Nhưng điều đáng lo ngại hơn đối với
các tập đoàn này là tính thanh khoản của họ đã giảm đi rất nhiều.

Thị trường chứng khoán thực ra là
một kênh huy động vốn. Thường khi cổ phiếu rớt giá, các công ty phải
phát hành thêm cổ phiếu để thu lại số tiền đã mất. Nhưng hiện nay, thị
trường chứng khoán đã đảo lộn đến mức thậm chí không thể thuyết phục
nhà đầu tư mua cổ phiếu được nữa. Đối với các doanh nghiệp, kênh huy
động vốn này đã tắc nghẽn và họ chỉ còn có thể vay tiền thông qua thị
trường trái phiếu hoặc ngân hàng. Nhưng khi việc cấp vốn từ thị trường
chứng khoán không được tốt, các doanh nghiệp không thể cung cấp nhiều
sự đảm bảo và tạo niềm
tin cho chủ nợ của họ. Việc cấp vốn trở nên khó khăn và tốn kém.

“Đầu tư hôm nay là lợi ích của
ngày mai và việc làm của ngày kia. Đó là định lý Schmidt”, Alexander
Law, làm việc tại Tổ chức Nghiên cứu kinh tế Xerfi, nhắc lại. Law đã dự
báo tỷ lệ thất nghiệp tại Pháp năm 2009 là 8,5%, so với 7,2% hiện nay
(theo số liệu mới nhất của Viện Thống kê và Nghiên cứu kinh tế Pháp dựa
trên tiêu chuẩn Văn phòng Lao động quốc tế).

Hậu quả tai hại từ cuộc khủng
hoảng thị trường chứng khoán đã làm tê liệt nền kinh tế.  Thị trường
chứng khoán là tấm gương phản ánh nền kinh tế. Nhưng nó có thể gây ra
khủng hoảng, làm nhà đầu tư hốt hoảng và là tín hiệu cảnh báo các bất
ổn. Hiện nay, các hộ gia đình hay doanh nghiệp, dù chẳng có mối liên hệ
gì với thị trường chứng khoán, vẫn sợ hãi một tương lai u ám. Các doanh
nghiệp hoãn lại các dự án, chờ đợi trước khi tuyển thêm nhân viên. Còn
các gia đình phải cắt giảm chi tiêu.

“Kể từ 5 năm nay, người ta nhận
thấy, mỗi khi thị trường chứng khoán có biến động, hành vi của người
tiêu dùng luôn bị ảnh hưởng và thay đổi”, Pascale Hebel, làm việc tại
Trung tâm Nghiên cứu và Quan sát điều kiện sống Credoc, cho biết. Theo
bà, việc người Pháp cắt giảm chi tiêu chỉ là do hiệu ứng tâm lý từ cuộc
khủng hoảng và điều này có thể làm GDP của Pháp mất 0,2%. 

Tại Anh, theo Matthew Sharratt,
nhà kinh tế của Ngân hàng Bank of America, “khi chỉ số FTSE của thị
trường chứng khoán London giảm 10% thì GDP của nước Anh bị mất 0,2
điểm”. Ở Mỹ, các hộ gia đình cũng mất niềm tin. Tín dụng tiêu dùng đã
giảm 3,7% vào tháng 8 so với cùng kỳ năm ngoái, điều chưa từng xảy ra
kể từ năm 1998. Cho đến nay, người Mỹ không hề ngần ngại vay tiền để
mua sắm. Nhưng đối mặt với cuộc khủng hoảng mà người ta không ngừng so
sánh với Đại khủng hoảng năm 1929, họ có vẻ đã thận trọng hơn rất nhiều.

Ngọc Trung (theo Le Monde)


Hành động

Information

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s




%d bloggers like this: