Cuộc cách mạng chất xám ở Trung Quốc

18 11 2008

Trung
Quốc giờ đây không còn tự bằng lòng với vai trò “công xưởng của thế
giới”. Bằng những nỗ lực vượt bậc, nước này đang dần trở thành “nhà máy
sản xuất chất xám” lớn nhất hành tinh. Thành phố Thượng Hải chính là
nơi mà cuộc cách mạng tri thức của Trung Quốc hiện nay đang diễn ra một
cách ngoạn mục nhất.

“Đào tạo từ gốc”

Một góc khu công nghệ cao Zizhu ở Thượng Hải

Là con gái một giáo sư, Peng
Minjia có năng khiếu toán học, cô được nhận vào Tongji, trường đại học
khoa học-công nghệ danh tiếng của Thượng Hải. Qua mạng Internet, cô
đăng ký xin học bổng của Paritech – nhóm các trường kỹ sư của nước Pháp
và nhận được 20.000 euro của hãng hóa chất Arkema có chi nhánh ở Trung
Quốc để theo học tại Trường Đại học mỏ Paris ENSMP.

Bà giám đốc phụ trách nhân lực
chi nhánh này cho hay: “Doanh nghiệp của chúng tôi ở Trung Quốc phát
triển rất nhanh, chúng tôi cần người. Ở Pháp, chúng tôi có những kỹ sư
người Trung Quốc rất giỏi nhưng lương của họ được tính bằng euro. Vì
thế, chiến lược của chúng tôi là “địa phương hóa” nguồn nhân lực”. “Đào
tạo từ gốc” là một việc làm mới đối với các doanh nghiệp nước ngoài ở
Trung Quốc.

Zizhu Science Park là khu mới nhất trong số 5 công
viên công nghệ cao của Thượng Hải. Kể từ khi mở cửa 2003 tới nay, đã có
60 công ty nước ngoài tới “lập trại” ở Zizhu, 80% thuộc lĩnh vực nghiên
cứu, với số vốn đầu tư lên tới 3,5 tỷ USD. Điển hình trong số này là
trung tâm R&D (nghiên cứu và phát triển) của hãng Microsoft, với
khoảng 1.000 nhân viên nghiên cứu, đi vào hoạt động cuối 2008. Cạnh đó
là gần 100 phòng nghiên cứu của các doanh nghiệp Trung Quốc.

Nằm bên bờ con sông Hoàng Phố, ở
phía Nam thành phố, Zizhu là một khu công nghệ cao “đời mới” với những
tòa nhà lộng kính hiện đại và cảnh quan thân thiện môi trường, không xa
“nguồn dự trữ chất xám” của các phòng nghiên cứu là mấy. Thật vậy, ngay
phía đối diện, chỉ bị ngăn cách với Zizhu Science Park bởi một đại lộ
là “đại campus” của hai trường đại học Jiaotong và East China Normal
University (ECNU) với 70.000 sinh viên thuộc các ngành khoa học và công
nghệ.

Trung tâm R&D của hãng Omron
Nhật Bản chuyên về các thiết bị cảm ứng đặt tại Zizhu chỉ có 10 nhân
viên chính thức, số còn lại, khoảng 100 người, đều là sinh viên và giáo
sư đến từ các trường đại học.

“Chính phủ xây nhà hát, trường đại học cung cấp diễn viên”

Ông
Steven Sun, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại Zizhu, ví von: “Trong chiến
lược phát triển của chúng tôi, chính phủ là người xây nhà hát, các
doanh nghiệp dựng kịch bản, còn trường đại học là nơi cung cấp diễn
viên”.

Nhà nghiên cứu miễn dịch học
người Pháp Bertrand Favreau làm việc cho Trường Đại học Thượng Hải, đã
thành công trong việc hợp tác giữa khoa ông với một doanh nghiệp trẻ
chuyên nghiên cứu các loại thuốc mới. Ông nói: “Hiện họ mới chỉ có 300
nhân viên nhưng một năm nữa con số này có thể đã là 1.000! Họ có tiền
và cần kiến thức”.

Còn chuyên gia tin học Pierre
Haren nhận xét: “Ít người nhận thức được Trung Quốc đã đầu tư nhiều như
thế nào vào việc phát triển các chương trình tin học, vì phần lớn các
chương trình đó đều bằng tiếng Trung Quốc, không như ở Ấn Độ, tất cả
đều bằng tiếng Anh. Trên thế giới, ngày càng khó kiếm ra những nhà toán
học giỏi để lập chương trình. Các kỹ sư trẻ phương Tây ngày càng e ngại
sự cạnh tranh của Trung Quốc hay Ấn Độ. Lợi thế về nguồn nhân lực rẻ
của các nước này không còn kéo dài bao lâu nhưng ở đây khi chúng tôi
cần 1 người thì có tới 100 ứng viên”…

He Jifeng, giáo sư danh
tiếng Trường ECNU, từng có 15 năm làm việc ở Đại học Oxford (Anh), hiện
phụ trách viện nghiên cứu Software Engeneering Institute, ước tính rằng
20% GDP của Thượng Hải là do ngành công nghệ tin học mang lại, nhờ
những tiến bộ vượt bậc của ngành giáo dục Trung Quốc.

Trong vòng 5 năm, số lượng sinh
viên ở Trung Quốc đã tăng lên gấp đôi, là điều ít nước nào làm được.
“Khi ngày càng có nhiều người trẻ tuổi được giáo dục tốt thì chúng ta
càng dễ có nguồn nhân lực chất lượng cao, đó chính là tài sản tri thức
quan trọng”. Năm 2008, Trung Quốc có 5,6 triệu sinh viên tốt nghiệp đại
học, so với con số 1 triệu mười năm về trước.

Nguồn vốn chất xám

Việc
tăng số lượng sinh viên trong nước không thể tách rời với một hoạt động
khác: Gửi sinh viên ra nước ngoài. Kể từ 1978 – năm mà Tổng Bí thư Đặng
Tiểu Bình đề nghị đưa hàng chục ngàn sinh viên du học – tới nay, 1,2
triệu người Trung Quốc đã theo học ở nước ngoài. Riêng năm 2007 có
144.000 người, 80% du học tự túc.

Sinh viên Trung Quốc chiếm tới
26% số bằng tiến sĩ thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ được các
trường đại học Mỹ cấp trong năm 2006, gấp đôi con số của các sinh viên
Ấn, thường theo học các ngành khác. Chỉ  1/4 số “bộ não” xuất ngoại này
sau đó trở về nước nhưng trong bối cảnh toàn cầu hóa, họ cũng mang lại
những điều “ích nước, lợi nhà”.

Ngày
càng nhiều công ty đa quốc gia trên thế giới “để tâm” tới các “bộ óc”
Trung Quốc. Tiến sĩ Sinh học En Li của Trường Đại học MIT
(Massachusetts Institute of Technology), người gốc Thượng Hải, được
hãng dược Novatis mời về phụ trách phòng nghiên cứu sinh dược của hãng
mới thành lập ở Thượng Hải.

Tiến sĩ Shi Zhengrong, du học ở
Australia, về nước năm 2000, hiện là “vua” ngành năng lượng mặt trời.
Tiến sĩ Sinh học Isabelle Shi, ở Pháp về, thành lập doanh nghiệp ứng
dụng phương pháp carbonate calcium để làm giấy trắng hơn và dễ in hơn,
hiện có 60 chuyên viên nghiên cứu và 600 công nhân ở 4 nhà máy…

“Nhiều
sinh viên Trung Quốc bây giờ chỉ muốn du học một thời gian ở nước ngoài
thôi, bởi họ sợ bỏ lỡ các cơ hội ở trong nước” – ông Shen Wei, chuyên
nghiên cứu các vấn đề hải kiều, cho hay. Không ít trường đại học nước
ngoài mở cơ sở ở Trung Quốc như Trường Đại học Nottingham ở Ninh Bồ,
Trường Liverpool ở Tô Châu… – tất cả đều nằm cách Thượng Hải dưới 100km
– dù mô hình này còn cần được xem xét đánh giá thêm.

NHỊ BÌNH (theo Le Monde)


Hành động

Information

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s




%d bloggers like this: