Vì sao thế giới không phẳng?

30 07 2008

Sau sự kiện 11/9/2001, cuốn sách của Samuel Huntington Sự va chạm của các nền văn minh có vẻ như đã đoán trước những gì sẽ xảy ra. Toàn cầu hóa đã kéo con người, các quốc gia và thị trường xích lại gần nhau hơn bao giờ hết và đặt dấu chấm hết cho các đường biên giới quốc gia – đó là điều mà chúng ta thường được nghe. Nhưng nhìn kỹ hơn vào số liệu, chúng ta sẽ thấy, chỉ có một phần rất nhỏ của thế giới đang hội nhập theo cách hiểu của chúng ta. Trên thực tế, hơn 90% các cuộc điện thoại và lượt truy cập vào các trang web cũng như dòng đầu tư đều được thực hiện trong nội địa. Không những thế, toàn cầu hóa ở mức độ nhỏ vẫn có thể bị dạt đi.

* 11/9/2001: Một ngày chẳng thay đổi gì nhiều

Ý tưởng thì luôn phát tán nhanh hơn, vượt qua những đường biên giới. Các nước nghèo sẽ có thể nhanh chóng tiếp cận những thông tin mà trước đây chỉ giới hạn trong các nước công nghiệp phát triển và ít khi vượt ra khỏi khu vực này. Toàn bộ cử tri sẽ được biết những điều mà trước đây chỉ có một số quan chức biết. Các công ty nhỏ sẽ cung cấp những dịch vụ mà trước đây chỉ những tập đoàn lớn mới có thể làm được.

Về tất cả các phương diện này, cách mạng viễn thông thật sự mang tính dân chủ, giải phóng và cân bằng sự chênh lệch giữa lớn và bé, giàu và nghèo. Một viễn cảnh toàn cầu mà Frances Cairncross đã dự đoán trong quyển sách Cái chết của khoảng cách (Death of Distance) có vẻ đang hiện ra trước mặt chúng ta. Dường như chúng ta đang trong sống trong một thế giới không còn như trước, nghĩa là chỉ bao gồm các quốc gia riêng biệt, bị chia rẽ bởi hàng rào thuế quan chắc chắn, hệ thống viễn thông lạc hậu và nghi ngờ lẫn nhau.

Theo những người phất cờ ủng hộ toàn cầu hóa, thế giới nói trên đang ngày càng liên kết, hiểu biết lẫn nhau và có thể nói rằng nó đang trở nên “phẳng”.

Quan điểm này nghe rất lọt tai. Và nếu những xu hướng trong ngành xuất bản có thể nói lên điều gì, thì toàn cầu hóa còn hơn cả một cuộc chuyển biến mạnh mẽ về chính trị và kinh tế; đó là một nền công nghiệp đang bùng nổ. Theo thống kê của Thư viện Quốc hội Mỹ, trong những năm 1990 có khoảng 500 cuốn sách viết về toàn cầu hóa được xuất bản. Từ 2000 – 2004, con số này lên tới hơn 4000. Trên thực tế, giữa thập nhiên 1990 và 2003, cứ 18 tháng số tài liệu liên quan tới toàn cầu hóa lại tăng với tỉ lệ gấp đôi.

Giữa hàng loạt các đầu sách, rất nhiều cuốn về chủ đề này đã thu hút được sự chú ý đặc biệt. Trong một cuộc phỏng vấn trên truyền hình gần đây, câu hỏi đầu tiên mà tôi bị hỏi khá sốt sắng là tại sao tôi vẫn cho rằng thế giới này tròn. Tất nhiên người phỏng vấn đang đề cập tới quan điểm của cây bút bình luận của tờ New York Times, Thomas L.Friedman, trong cuốn sách Thế giới phẳng.

Friedman tuyên bố rằng có 10 động lực – chủ yếu có tác dụng thúc đẩy sự kết nối và hợp tác vượt khoảng cách – đang làm cho thế giới phẳng và mở ra một sân chơi cho sự cạnh tranh toàn cầu, một bối cảnh mà thế giới chưa bao giờ trải qua.

Điều đó nghe rất có vẻ rất thuyết phục. Nhưng điều Friedman khẳng định chỉ đơn thuần là viễn cảnh mới nhất trong hàng loạt các viễn cảnh được thổi phồng, trong đó bao gồm sự “chấm dứt của lịch sử” và sự “hội tụ các quan điểm”. Một số tác giả theo trào lưu này này cho rằng toàn cầu hóa là điều tốt – một sự giải thoát khỏi các rạn nứt bộ lạc thời cổ đại đã chia rẽ con người, hay một cơ hội để bán một thứ cho tất cả mọi người trên trái đất. Một số người khác cho rằng nó đang phát tán như bệnh ung thư, một quá trình mà điểm kết của nó là tất cả mọi người đều ăn đồ ăn nhanh giống nhau.

Những lý luận của họ hầu hết mang tính cảm giác hơn là lý trí, dựa vào tiên đoán, ký hiệu hóa mọi thứ, coi công nghệ là đầu tàu thay đổi, nhấn mạnh rằng giáo dục sẽ tạo ra những con người “mới”, và có thể trên tất cả, đó là sự hò hét để thu hút sự chú ý. Nhưng họ có một điểm chung: Tất cả họ đều sai.

Trên thực tế, thế giới không liên kết sát tới cái mức các học giả kia muốn chúng ta tin. Bất chấp các cuộc tranh luận về một thế giới mới liên kết chặt chẽ, nơi thông tin, tư tưởng, tiền bạc và con người có thể di chuyển xung quanh hành tinh nhanh hơn trước đây, vẫn chỉ tồn tại một phần nhỏ mà chúng ta có thể coi là toàn cầu hóa thực sự. Nhìn vào bối cảnh trong đó các công ty, con người và các quốc gia trao đổi qua lại, thì đây chỉ là một thế giới mới bắt đầu nhận ra tiềm năng của sự hội nhập toàn cầu thực sự. Và những người ủng hộ xu hướng này sẽ không nói với bạn rằng tương lai của toàn cầu hóa mỏng manh hơn bạn nghĩ.

Còn tiếp…


Hành động

Information

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s




%d bloggers like this: