Chuyện
mưa lịch sử vừa rồi đã khiến Hà Nội và vùng phụ cận ngập lụt chưa từng
có trong suốt 35 năm qua với tình trạng giao thông ách tắc, cống rảnh
thoát nước cũ kỹ từ mấy chục năm nay, thì liệu trong Nam, TP.HCM có
thoát khỏi cảnh lụt lội của Hà Nội hay không, nếu cơn mưa lớn tương tự
xảy ra?
Thành phố HCM
Trường Văn có buổi nói chuyện với Thạc
sĩ Hồ Long Phi, Phó Ban Điều Phối Chống Ngập Lụt Tp.HCM.
Địa
hình TP.HCM có nhiều lợi thế hơn
ThS Hồ Long Phi : Địa
hình TP.HCM có cái khác với TP. Hà Nội là cái vùng đã phát triển rồi thì đa số
là vùng cao, trong khi Hà Nội nằm ở vùng thấp và có đê bao, thành ra Hà Nội chỉ
có cách bơm ra thôi mà bơm không đủ thì nó sẽ ngập rất nặng, còn TP.HCM nó khác
ở chỗ địa hình nó cao, khu vực nội thành TP.HCM cao đến 10 mét trên mực nước
biển.
Nhưng mà cái thời gian ngập chắc chắn sẽ nhanh hơn rất là nhiều vì nó
không bị đọng lại và nó tự động rút theo mặt đường, nó sẽ tràn về các kênh rạch
mà kênh rạch TP.HCM thì chung quanh cái cự ly mà xa nhứt thì cũng nằm cỡ chừng
5-6 cây số là có kênh rạch hết rồi thành ra đó là một cái thuận lợi.ThS Hồ Long Phi
Còn những vùng thấp ven sông thì nó thấp, thành ra nếu như đặt trường hợp
mực nước triều giống như hiện nay và mưa đột biến tăng có thể lên ba bốn trăm
milimét thì nó sẽ xuất hiện tình trạng ngập bởi vì tình trạng cống thoát nước
hiện nay đa số chỉ có khả năng chịu đựng cơn mưa dưới 40 milimét thôi, tức
chỉ 10% so với cơn mưa tại Hà Nội thôi, thành ra tình trạng ngập là dứt khoát
thôi.
Nhưng mà cái thời gian ngập chắc chắn sẽ nhanh hơn rất là nhiều vì nó
không bị đọng lại và nó tự động rút theo mặt đường, nó sẽ tràn về các kênh rạch
mà kênh rạch TP.HCM thì chung quanh cái cự ly mà xa nhứt thì cũng nằm cỡ chừng
5-6 cây số là có kênh rạch hết rồi thành ra đó là một cái thuận lợi.
Nhưng mà cái vấn đề nằm ở đây là địa hình tuy rằng nó dốc về phía kênh rạch
theo bốn phía nhưng không có phải là dốc đều mà nó lại có những cái trũng
cục bộ, thành thừ những vùng trũng cục bộ đó sẽ có những nơi ngập sâu, ngập
có thể tới cả mét và kéo dài lâu hơn, như vậy dứt khoát phải có những giải
pháp bơm cơ động để hỗ trợ những vùng trũng cục bộ đó dù rằng
có độ dốc rất cao nhưng mà không có hệ thống thoát.
Trường Văn : Thưa
Thạc Sĩ, hiện bây giờ thì TP.HCM chưa có trạm bơm nào hết, phải không Thạc
Sĩ?
ThS Hồ Long Phi :
Cũng có. Những trạm bơm cơ động thì cũng có khá nhiều để trang bị cho những
vùng đang bị ngập cục bộ đó. Thì cái giải pháp hiện nay là người ta bao những
khu đó lại; bình thường không có mưa và không có triều thì người ta mở cống cho
chảy ra, mà nếu có mưa và có triều luôn thì người ta sẽ đóng cống lại và người
ta bơm ra.
Những trạm bơm đó cũng có khá nhiều, nhưng mà để ứng phó với những
trận mưa kiểu 400 ly thì chắc chắn là không đủ rồi. Hiện tại những cái đó là những
trạm bơm cơ động, có thể di chuyển được, công suất nhỏ thôi, không lớn lắm,
thành ra đó là một cái đáng ngại đó.
Những trạm bơm đó cũng có khá nhiều, nhưng mà để ứng phó với những
trận mưa kiểu 400 ly thì chắc chắn là không đủ rồi. Hiện tại những cái đó là những
trạm bơm cơ động, có thể di chuyển được, công suất nhỏ thôi, không lớn lắm,
thành ra đó là một cái đáng ngại đó.ThS Hồ Long Phi
Tức là nếu tình hình xảy ra là phải có giải
pháp ứng phó, chớ còn nếu mà để như hiện nay mà xảy ra thì chắc chắn sẽ có những
khu vực ngập hàng mấy ngày. Cái đó hoàn toàn có thể xảy ra vì có nhiều vũng
trũng cục bộ lắm. Ngay cả những nơi có địa hình cao 8-9 mét nhưng mà nó có những
vùng trũng cục bộ thì nước vẫn nằm ở chỗ đó, cống thoát đi thì rất chậm.
Trường Văn : Thưa
Thạc Sĩ, vừa rồi trong dự án chống ngập lụt TP.HCM của Bộ Nông Nghiệp &
Phát Triển Nông Thôn có kế hoạch làm những đê bao đó thì Thạc Sĩ thấy rằng những
đê bao này sẽ làm TP.HCM nó giống như đê bao ở Hà Nội và tình trạng úng lụt có
thể xảy ra và nước khó rút ra ngoài phải không, thưa Thạc Sĩ?
Bùng binh Cây Gõ: “Vùng rốn lũ trong đô thị”. Vietnamnet
Hệ thống
đê và tăng cường thêm trạm bơm
đê và tăng cường thêm trạm bơm
ThS Hồ Long Phi : Nó giống
nhưng mà nó không giống. Hình dạng thì nó giống, nghĩa là nó cũng là một cái
vùng trũng nhưng mà thay vì chọn giải pháp san nền thì cái phương án đó người
ta chọn giải pháp là người ta bao đê.
Bao đê như vậy có một cái vấn đề xuất
hiện như thế này, là khác với Hà Nội, Hà Nội là mực nước ngoài sông cao hơn rất
nhiều trong khi ở TP.HCM thì ngay cả vùng trũng đó thì trong một ngày vẫn có
hai thời kỳ triều nó rút, thành ra cái ngập úng nếu có thì nó cũng sẽ nhẹ hơn
Hà Nội.
Nhưng vấn đề nằm ở chỗ thế này, cái dự án đó được thiết kế nhằm mục
đích coi như giải quyết ngập một cách triệt để cho hệ thống thoát nước bên
trên, tức là phối hợp với hệ thống cống bên trên, nếu như mà hệ thống cống bên
trên không có dự trù đến tình trạng mưa lớn như vậy đó.
Mà thực tế tôi biết thì
dự án đó chưa tính tới cái mưa cỡ như vậy. Người ta không nghĩ tới cái mưa cỡ
như vậy là vì sao? Dự báo thuỷ triều là +70 cm so với hiện nay, mưa thì chưa.
Mưa vẫn giữ giống như hiện nay. Thì cái đó cần phải bổ sung. Nếu không thì hệ
thống đó nó phát huy được có phân nửa tác dụng mà thôi chứ không có thể nào mà
chống ngập hoàn toàn được.
Thì so với số tiền bỏ ra thì như vậy cũng hơi phí,
có thể là phải bổ sung thêm những nghiên cứu về mưa gia tăng và có thể cần thiết
phải đầu tư thêm những trạm bơm ứng cứu để bổ sung thêm thì tôi nghĩ rằng sẽ
hoàn thiện hơn.ThS Hồ Long Phi
Thì so với số tiền bỏ ra thì như vậy cũng hơi phí,
có thể là phải bổ sung thêm những nghiên cứu về mưa gia tăng và có thể cần thiết
phải đầu tư thêm những trạm bơm ứng cứu để bổ sung thêm thì tôi nghĩ rằng sẽ
hoàn thiện hơn.
Trường Văn : Thành
ra theo ý của Thạc Sĩ thì TP.HCM sẽ không có tình trạng lụt dữ như Hà Nội phải
không, thưa Thạc Sĩ?
ThS Hồ Long Phi : Tôi
nghĩ chắc chắn là tình trạng sẽ nhẹ hơn nhiều nhưng có điều là có những
cái khu trũng cục bộ như vậy thì cái đó tình trạng cũng như Hà Nội, có điều những
cái khu đó nước nó không nổi dưới cống, cống mình còn nhỏ mà, nước nó sẽ tự chảy
trên mặt đường và nó tự tập trung về các kênh rạch, đó là hình thức tự nhiên
thôi.
Thì cái tình trạng ngập lụt đó, hiện tôi đang có những cái tính toán cho
thấy rằng là kênh Nhiêu Lộc (Thị Nghè) đó, tức là cái khu vực nhỏ ở TP.HCM khoảng
3.500 hecta thôi, tính toán như thế thì thấy nếu xảy ra trận mưa cỡ 200 milimét
trở lên thì tổng diện tích bị ngập bởi mưa thì có thể lên khá lớn, từc
là trên 40% tổng diện tích bị ảnh hưởng đó. Nhưng mà có điều thời gian
thì không có nơi nào ngập quá 12 tiếng hết .
Kế hoạch
di tản hiện chưa có
Trường Văn : Thưa
Thạc Sĩ, đặt giả sử có một trận bão đổ bộ vào TP.HCM giống như trận bão đổ bộ
vào vùng đồng bằng Irrawaddy của Miến Điện thì trường hợp đó TP.HCM sẽ bị ngập
lụt như thế nào và hiện nay có phương án nào di dời đồng bào trong trường hợp vậy
không, thưa Thạc Sĩ?
Cái
khổ là hiện nay đa số dân cư chung quanh đó là những dân cư thu nhập thấp thành
ra cái thiệt hại đối với họ là rất đáng kể. Nhà cửa của họ không kiên cố
đâu. Cái biện pháp ứng phó với những trường hợp đó, hiện nay theo tôi biết
là hình như chưa có.ThS Hồ Long Phi
ThS Hồ Long Phi : Cái
nguồn úng ngập có hai nguyên nhân là mưa và mực nước bên dưới. Tình trạng
đặc biệt của TP.HCM là ở chỗ mực nước bên dưới rất thuận lợi là triều
ngày rút hai lần và có thể -2.5 mét tức là nó có khả năng hỗ trợ cho việc
rút nước hàng ngày rất tốt.
Nhưng chỉ có điều thế này là cái hệ thống tiếp dẫn
từ bên trong ra để cho ra được tới chỗ đó là mình còn thiếu. Thành ra cái chuyện
mưa lớn mà tới 500-700 milimét thì tình trạng ngập dứt khoát xảy ra, nhưng có
điều là nó sẽ dồn xuống vùng thấp.
Những vùng cao là những vùng có thể nằm ở
tầm cao 4-5 mét trở lên thì cái khả năng ngập gần như không có, chỉ có ngắn hạn
thôi chừng vài ba tiếng , cao lắm là chừng một buổi là nó rút hết.
Mà khi nó dồn
xuống vùng thấp thì vũng thấp ven kênh rạch thì vùng đó chịu rất là nặng. Cái
khổ là hiện nay đa số dân cư chung quanh đó là những dân cư thu nhập thấp thành
ra cái thiệt hại đối với họ là rất đáng kể. Nhà cửa của họ không kiên cố
đâu. Cái biện pháp ứng phó với những trường hợp đó, hiện nay theo tôi biết
là hình như chưa có, tức là không ai nghĩ TP.HCM có thể xảy ra những cái
như vậy.
Sau bài học cảnh báo của Hà Nội cho thấy là thiên nhiên rất bất thường
chứ không phải nó diễn tiến một cách hiền hoà, nên theo tôi nghĩ thì TP.HCM tuần
tới ráo rết có những buổi họp chuyên ngành để đề ra những giải pháp ứng phó
trong tình trạng đó.
