Hướng phát triển nào cho kênh phân phối ở Việt Nam

13 07 2011
Kinh doanh phân phối và bán lẻ là một trong những nội dung thảo luận hết sức chi tiết và gay cấn trong quá trình Việt Nam đàm phán gia nhập WTO. Theo kết quả đàm phán, đến đầu năm 2009 các doanh nghiệp nước ngoài được tự do gia nhập thị trường Việt Nam. Trong quá trình 20 tháng tới, các doanh nghiệp Việt Nam đang chuẩn bị như thế nào? Người tiêu dùng thường biết nhiều hơn đến ngành bán lẻ, đó là các cửa hàng, siêu thị từ nhỏ nhất như một quầy bán thuốc lá trên hè phố cho đến chuỗi siêu thị khổng lồ của Metro. 

Tuy nhiên, có một ngành thường không lộ diện ồn ào nhưng lại có lợi nhuận và qui mô rất lớn: phân phối.

Phân phối là ngành có lợi nhuận cao

Mô hình Stan Shih
Người sáng lập ra công ty máy tính Acer của Đài Loan đã đưa ra một mô hình mang tên ông, gọi là “Nụ cười Stan Shih”.

Trong mô hình thể hiện chuỗi giá trị gia tăng, ngành gia công lắp ráp có giá trị gia tăng thấp nhất. Ở một phía, sản xuất linh kiện và phụ kiện có giá trị gia tăng cao hơn, nghiên cứu và thiết kế sản phẩm có giá trị gia tăng cao nhất. Ở phía bên kia, ở đỉnh cao của giá trị gia tăng là phân phối, bán lẻ, và dịch vụ.

Mô hình của Stan Shih đưa ra cho ngành điện tử, nhưng đã được kiểm chứng ở nhiều ngành sản xuất khác và đã trở thành kinh điển trong các chương trình quản trị kinh doanh.

Một ví dụ rất dễ thấy. Người sáng lập ra hãng Microsoft trở thành giàu nhất thế giới nhờ ngự trị đỉnh cao bên trái của mô hình. Trong khi đó, gia đình giàu nhất thế giới là Walton, lại đang ngự trị ở đỉnh cao bên phải với chuỗi phân phối và bán lẻ Wal-Mart.

 
Không dễ tham gia ngành phân phối

Theo số liệu của tổ chức nghiên cứu thị trường Research & Markets (Ireland) thì trong năm 2006 giá trị thị trường của ngành phân phối đã lên đến 3,6 ngàn tỉ USD.

Trong khi mọi doanh nghiệp lớn nhỏ đều có cơ hội tham gia ngành bán lẻ, thì  không phải ai cũng tham gia được vào ngành phân phối. Ở mỗi nước, trong khi một sản phẩm có thể xuất hiện ở hàng chục ngàn điểm bán lẻ, thì mỗi nhà sản xuất thường chỉ có vài nhà phân phối được lựa chọn rất kỹ lưỡng với các điều khoản hợp đồng hết sức chặt chẽ. Đó là điều dễ hiểu vì các doanh nghiệp phân phối đóng vai trò một cầu nối sinh tử giữa nhà sản xuất và thị trường.

Điều này lại càng quan trọng đối với các doanh nghiệp nước ngoài muốn nhập khẩu sản phẩm vào trong một nước. Những doanh nghiệp càng lớn thì càng đòi hỏi nhà phân phối cũng phải có qui mô vốn tương ứng với doanh số, và phải đủ năng lực tài chính cũng như uy tín để “chơi” theo luật quốc tế.

Rất tiếc là Việt Nam hiện chưa có nhiều nhà phân phối như vậy.

 
Các điểm yếu của ngành phân phối Việt Nam

Do ngành phân phối của Việt Nam chưa mạnh và chưa chuyên nghiệp, nên hiện nay có những nguyên lý căn bản của phân phối đang bị vi phạm mà cả nhà sản xuất và người tiêu dùng đang tạm thời phải chấp nhận.

Thứ nhất, đó là hiện tượng chồng lấn giữa phân phối và bán lẻ. Một ví dụ là bắt đầu từ tháng 4/2007 công ty FPT tuyên bố bắt đầu tham gia thị trường bán lẻ điện thoại di động. Nhưng FPT cũng đang là nhà phân phối điện thoại di động Nokia, Motorola, Samsung…

Một doanh nghiệp có vị trí thống lĩnh thị trường (theo luật Cạnh tranh của Việt Nam thì một doanh nghiệp chiếm trên 30% thị trường được coi là có vị trí thống lĩnh) lại đồng thời thực hiện cả phân phối và bán lẻ là điều không dễ chịu đối với các doanh nghiệp bán lẻ khác. Các cơ quan kiểm soát cạnh tranh nhiều nước đã có những qui định rất cụ thể một doanh nghiệp chỉ được phép làm như vậy ở qui mô nào và với tỉ lệ bao nhiêu.

Thứ hai, do thiếu các nhà phân phối đủ năng lực nên hiện nay một doanh nghiệp có thể phân phối nhiều sản phẩm cạnh tranh với nhau. Trường hợp FPT phân phối điện thoại di động cho cả Nokia, Motorola, và Samsung như trên là một trong các ví dụ. Tất nhiên các nhà sản xuất không cảm thấy dễ chịu với điều này và họ không ngừng tìm kiếm cơ hội để có nhà phân phối riêng cho sản phẩm của họ.

Thứ ba, cũng như trong bán lẻ, ngành phân phối phải có cạnh tranh. Cạnh tranh sẽ bảo đảm việc phân phối có hiệu quả với chi phí thấp nhất, từ đó cả nhà sản xuất và người tiêu dùng cùng được lợi. Cũng ví dụ về FPT cho thấy ở Việt Nam chưa có nhiều doanh nghiệp đủ mạnh, về vốn cũng như về uy tín, để có thể tạo ra môi trường cạnh tranh trong ngành phân phối.

 
Các đại gia Việt Nam cần vào cuộc sớm

Tháng 4/2007, Nokia công bố chọn thêm một nhà phân phối mới: Công ty Du lịch và Dịch vụ Dầu khí Petrosetco (thành viên của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam).

Lập tức, đại gia Petrosetco rủng rỉnh tiền bạc tập hợp ngay một đội ngũ chuyên gia hàng đầu, với cả những tên tuổi tốt nghiệp cao học ở Harvard (vốn còn hiếm hoi ở Việt Nam) để vào trận.

Đây là một tin vui cho thị trường. Người tiêu dùng và doanh nghiệp bán lẻ nhìn thấy kênh phân phối từ nhà sản xuất đã thêm rộng mở và thêm tính cạnh tranh.

Các nhà sản xuất thấy có thêm các đại gia của Việt Nam nhìn nhận được cơ hội và tham gia vào ngành phân phối.

Các nhà đầu tư nhìn thấy thêm cơ hội khi thêm doanh nghiệp Việt Nam được chấp nhận vào sân chơi của các đại gia quốc tế.

Chỉ đơn giản vài con số: lượng điện thoại di động mới sẽ bán ra ở thị trường Việt Nam trong năm 2007 dự tính khoảng 9,5 triệu chiếc. Với giá bình quân 2 triệu đồng một chiếc, doanh số bán điện thoại di động ước tính là 19 ngàn tỉ đồng. Nếu khâu phân phối chỉ hưởng hoa hồng 1,5% thì số tiền thu được của ngành phân phối điện thoại di động đã là 285 tỉ đồng (chưa tính đến hoa hồng hay lợi nhuận của khâu bán lẻ.) 

Còn 20 tháng nữa là đến thời hạn các “đại gia” nước ngoài vào cuộc. Họ đang nhìn thấy những gì: Năm 2006, công ty tư vấn AT Kerney đã xếp hạng thị trường phân phối và bán lẻ Việt Nam đứng thứ nhì thế giới về triển vọng. Ngày 9/4/2007, Tân Hoa xã đưa tin tập đoàn phân phối bán sỉ Metro Cast & Carry tại Việt Nam đang có mức tăng trưởng 47%/năm.

Những “đại gia” của Việt Nam như Petrosetco đang nhanh chân chiếm chỗ đứng trên thị trường phân phối. Còn những đại gia khác thì sao? Thời gian không còn nhiều.

Thêm một điểm nữa: ngành phân phối Việt Nam mạnh lên không chỉ đơn thuần là lợi nhuận của phân phối, mà còn giúp các doanh nghiệp bán lẻ Việt Nam mạnh lên khi tránh được bất lợi phải đối đầu với độc quyền.

(Theo Vietnamnet)

Logged


Hành động

Information

Gửi phản hồi

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Log Out / Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Log Out / Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Log Out / Thay đổi )

Google+ photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google+ Log Out / Thay đổi )

Connecting to %s




Theo dõi

Get every new post delivered to your Inbox.

%d bloggers like this: